Hou op met zeiken

Toen Ursula Von der Leyen vorig jaar op de G7 zei dat China’s handel “geen marktconcurrentie is, maar verstoring met opzet”, dacht ik aan Paramaribo.

Aan die verbazing wanneer de ander niet langer genoegen neemt met de plaats die jij voor hem had bedacht. Wanneer hij zelf iets maakt, zelf voorwaarden stelt en niet eerst vraagt of het wel gelegen komt.

Daar zit voor mij de irritatie. Ik hoor een klacht over handel, maar soms klinkt er iets bekends onderdoor: wie denken ze wel dat ze zijn?

Nou. Mensen met plannen. Net als wij.

Ik ben geboren in een land waar Nederland eeuwenlang bepaalde waarvoor de grond diende en wat een mensenleven waard was. Suiker, koffie, arbeid, verscheping. Handel, noemen we dat als we voldoende afstand nemen. In mijn geschiedenis wordt die afstand wat moeilijker. Ik draag de slaaf en de slaveneigenaar allebei in mijn bloed. Ik kan mezelf niet netjes aan de goede kant zetten en van daaruit wijzen.

Misschien luister ik daarom zo slecht naar verhalen waarin één partij alle redelijkheid bezit.

Europa spreekt graag over de regels. Ik wil ook weten wie ze schreef. Wie aan tafel zat. En wie alleen mocht leveren.

Dat maakt regels niet waardeloos. Maar het maakt hun geschiedenis wel relevant. Vooral wanneer degene die ze zo lang bepaalde nu verontwaardigd is dat een ander invloed wil.

Ook wanneer we iets doen met een verdedigbaar doel, mogen we blijven kijken naar wie de gevolgen draagt. Een Europese CO₂-heffing kan oprecht bedoeld zijn om uitstoot te verminderen en tegelijk zwaar uitpakken voor een producent die niet over onze middelen beschikt. Dan wil ik weten of we die helpen omschakelen, of alleen vertellen dat hij niet meer voldoet.

Dat laatste kennen we. De voorwaarden veranderen, de ander moet zich aanpassen, en wij noemen het vooruitgang.

Kijk eens vanuit China terug.

In de negentiende eeuw dwong Groot-Brittannië na de Eerste Opiumoorlog Chinese havens open en handelsvoordelen af. In de tweede oorlog deed Frankrijk mee. Europese handel kwam daar met oorlogsschepen. Die geschiedenis ligt aan het begin van wat in China de eeuw van vernedering wordt genoemd. Dat is nogal een achtergrond wanneer Europa je komt uitleggen hoe eerlijke handel hoort te werken.

Ik kan niet namens een Chinees spreken. Maar ik kan wel proberen die woorden vanaf de andere kant van de tafel te horen.

Beijing gaf toen ook gewoon antwoord. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de beschuldigingen van marktverstoring en overcapaciteit volkomen onjuist, een excuus voor protectionisme. En het draaide de zaak om: Europa zou zijn eigen bedrijven overladen met subsidies en een beleid van “Europese voorkeur” voeren. Dat is de lezing van een regering die haar eigen bedrijven verdedigt, maar het is wel een argument. Daar moet je iets beters tegenover zetten dan de aanname dat wij vanzelf de redelijke partij zijn.

En nu moet ik oppassen.

Want ik voel hoe makkelijk het is om vanuit die geschiedenis met China mee te knikken. Eindelijk iemand die Europa tegenspreekt. Eindelijk iemand die niet op toestemming wacht.

Maar als ik daar ophoud, doe ik precies wat ik Europa verwijt. Dan kies ik eerst mijn kamp en zoek ik daarna de werkelijkheid erbij.

Ook buiten het Westen bestaan bezwaren tegen Chinese export. Op verzoek van staalproducent CSN begon Brazilië in maart 2024 een onderzoek naar dumping van bepaalde dunne staalproducten uit China. In augustus 2025 volgde een definitieve antidumpingheffing voor maximaal vijf jaar.

In Zuid-Afrika werden op 18 september 2026 definitieve antidumpingheffingen ingevoerd op corrosiebestendige staalrollen uit China, na onderzoek door handelscommissie ITAC en klachten van Zuid-Afrikaanse producenten. Ruim drie weken eerder had diezelfde commissie nog een samenwerkingsakkoord met haar Chinese tegenhanger getekend. Zaken doen en je verweren gaan daar gewoon samen.

Een staalproducent in Brazilië of Zuid-Afrika heeft weinig aan mijn opluchting dat het Westen eindelijk concurrentie krijgt als hij zelf onder druk komt te staan.

En het Mondiale Zuiden? Dat is ook geen familie die bij iedere ruzie achter dezelfde oom gaat staan.

Een geschiedenis van vernedering maakt je niet voorgoed onschuldig. Dat zou ik vanuit Suriname toch moeten begrijpen.

Dus ja, onderzoek subsidies. Pak dumping aan waar je die kunt aantonen. Bescherm mensen tegen werkelijke schade.

Maar hou op iedere Europese tekortkoming achter China te parkeren.

Ik ga niet zeuren over China. Ik ga zeuren over ons.

Hier in Nederland stonden volgens de Kamer van Koophandel in december 2025 veertienduizend bedrijven op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting. Lees dat even rustig. Bedrijven willen iets beginnen, uitbreiden of veranderen, en moeten wachten op ruimte op het net.

We praten over onze positie in de wereld terwijl we thuis niet iedereen kunnen aansluiten.

Daar word ik kwaad van.

Beijing zit niet bij iedere Nederlandse vergadering aan tafel. Wij wel. En ergens tussen onze ambities, procedures, investeringen en uitvoering is dit vastgelopen. Daar wil ik het over hebben. Wie neemt verantwoordelijkheid? Wat kan er nu gebeuren? Hoe lang vertellen we iemand met een plan nog dat hij geduld moet hebben?

Je kunt een Chinese auto duurder maken aan de grens. Die wachtlijst wordt er niet korter van.

Ik wil niet dat Europa ophoudt zichzelf te beschermen. Ik wil dat het ophoudt zichzelf met onschuld te verwarren.

Ik woon hier. Ik ben ook van hier. Mijn leven loopt tussen Paramaribo en Rotterdam door; ik kan niet naar Europa kijken alsof het me niets aangaat. Juist daarom verdraag ik dat zelfmedelijden zo slecht.

We hebben kennis, geld en mensen die iets kunnen. Gebruik die. En als China iets beter organiseert, kijk dan hoe. Ik hoef niet met iemand te trouwen om te zien dat hij iets beter kan dan ik.

Kijk het kunstje af. Onderzoek ook wat het kost en wie ervoor betaalt. Je hoeft je verstand niet in te leveren om van een ander te leren.

Wat ik niet meer wil horen, is dat onze toekomst vooral afhangt van de vraag of de rest van de wereld zich weer naar ons gaat schikken.

Die gaat dat niet doen.

Vanuit Paramaribo verbaast me dat geen seconde.

Hou op met zeiken. We hebben werk te doen.

---

Bronnen en verantwoording

• Von der Leyen op de G7: Euronews, 17 juni 2025, citeert haar uitspraak: “This is not market competition – it is distortion with intent.” Het Nederlandse citaat in de opening is een eigen vertaling.
• Het Chinese antwoord: tijdens de persconferentie van 18 juni 2025 verwierp het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken de beschuldigingen en wees het op Europese subsidies en de uitgesproken voorkeur voor Europese bedrijven. Dit is een regeringsstandpunt, geen onafhankelijke beoordeling.
• Opiumoorlogen en afgedwongen handelsvoorwaarden: het Office of the Historian beschrijft de oorlogen en het daaropvolgende verdragsstelsel.
• Brazilië: het dossier van het Braziliaanse ministerie van Ontwikkeling, Industrie, Handel en Diensten vermeldt CSN als verzoeker, de start van het onderzoek op 1 maart 2024 en de definitieve heffing van augustus 2025 voor maximaal vijf jaar.
• Zuid-Afrika, definitieve heffingen: ITAC vermeldt in zijn persbericht over corrosiebestendige staalrollen definitieve antidumpingheffingen van 8,21 tot 57,84 procent, ingevoerd door de Zuid-Afrikaanse belastingdienst SARS op 18 september 2026. De aanvragers waren ArcelorMittal South Africa en SAFAL Steel. De definitieve bevindingen staan in Report 778.
• Zuid-Afrika, samenwerking met China: de ITAC-persverklaring van 1 september 2026 vermeldt dat het vernieuwde samenwerkingsakkoord met TRIB op 26 augustus 2026 werd ondertekend.
• Nederlandse netcongestie: de Kamer van Koophandel noemt voor december 2025 veertienduizend bedrijven op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting.